45. sjednica Odbora za ljudska prava i slobode

Mjesto: Plava sala


D N E V N I R E D:
Usvajanje Zapisnika sa:
- 42. sjednice Odbora, održane 30. septembra 2019. godine,
- 43. sjednice Odbora, održane 25. septembra 2019. godine i
- 44. sjednice Odbora, održane 30. septembra 2019. godine

1. Strategija manjinske politike 2019-2023. i Akcioni plan za sprovođenje Strategije manjinske politike 2019-2023, za 2019-2020. godinu;

2. Predlog zahtjeva za dodjelu budžetskih sredstava Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore za 2020. godinu;

3. Propisivanje obrasca svečane izjave o prihvatanju Etičkog kodeksa poslanika, u skladu sa članom 15 Etičkog kodeksa poslanika („Službeni list Crne Gore“, broj 46/19);

4. Informacije o aktivnostima predsjednika i članova Odbora za ljudska prava i slobode, realizovanim u periodu od 1. do 17. oktobra 2019. godine:
(1) Informacija sa Regionalne parlamentarne konferencije „Jačanje regionalne saradnje i nadzora nad zakonodavstvom u oblasti ljudskih prava i rodne ravnopravnosti”, održane na Cetinju, 8. oktobra 2019. godine;
(2) Informacija o posjeti Odbora za ljudska prava i slobode Javnoj ustanovi Dnevni centar za djecu i omladinu sa smetnjama i teškoćama u razvoju u Opštini Rožaje, održanoj 17. oktobra 2019. godine;

5. Tekuća pitanja.

***

U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu: „U oblasti prava manjina ostvaren je mali napredak. Zakon o pravima manjina iz 2017. godine tek treba da se implementira, uprkos postojanju podzakonskih akata. U skladu sa tim zakonom, Crna Gora treba da otkloni rizik od konflikta interesa u procesu opredjeljivanja sredstava manjinama. Skupština je u procesu imenovanja članova u nezavisnu komisiju za ocjenu projekata koji se finansiraju iz fonda za manjine. Međutim, postoje bojazni vezane za to da li neki od predloženih kandidata ispunjavaju uslove. Etnički disagregirani podaci se ne prikupljaju sistematično u Crnoj Gori. U aprilu 2019. godine Vlada je osudila etnički motivisani napad na jednog pripadnika hrvatske nacionalne manjine.“ (str. 31 i 32 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu),
Odbor za ljudska prava i slobode će razmatranjem Strategije manjinske politike 2019-2023. i Akcionog plana za sprovođenje Strategije manjinske politike 2019-2023, za 2019-2020. godinu, realizovati jedanaestu aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2019. godinu.

U vezi sa drugom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu:

„ Temeljna prava
Kapacitet Zaštitnika ljudskih prava i sloboda i Nacionalnog preventivnog mehanizma (NPM) i dalje je ojačan, kao i ukupna svijest o međunarodnim standardima u oblasti ljudskih prava, naročito o sudskoj praksi Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP). Ostaje da se ostvari dalji napredak u usklađivanju zakonodavstva sa međunarodnim i evropsko-unijskim standardima u oblasti ljudskih prava, uključujući i oblast sprečavanja diskriminacije lica sa invaliditetom. Sprovođenje zakonodavstva i dalje je izazov, a institucionalne kapacitete za ljudska prava i dalje treba značajno ojačati. Crna Gora tek treba da obezbijedi adekvatne institucionalne mehanizme za zaštitu posebno osjetljivih grupa od diskriminacije. Romska i egipćanska manjina i dalje su najugroženija zajednica i najviše izložena diskriminaciji. Nasilje zasnovano na rodnoj pripadnosti i nasilje nad djecom ostaju pitanja koja izazivaju ozbiljnu zabrinutost.

Da bi se riješili ovi nedostaci, Crna Gora treba naročito da:
- dalje ojača institucije za ljudska prava i Ministarstvo za ljudska i manjinska prava, i da poveća njihovo poznavanje međunarodnih i evropskih standarda u oblasti ljudskih prava;
- ojača primjenu i zaštitu ljudskih prava i obezbijedi djelotvornu zaštitu žrtava povreda ljudskih prava i tako što će obezbijediti djelotovorne istrage zlostavljanja koje počine organi za sprovođenje zakona i slučajeva smrtnih ishoda i fizičkih napada na fizička lica, u skladu sa sudskom praksom Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP);
- obezbijedi djelotvorno sprovođenje politika iz oblasti temeljnih prava o rodnoj ravnopravnosti, prava djeteta i prava Roma, te prava lica sa invaliditetom, obezbjeđivanjem dovoljno sredstava iz budžeta za sprovođenje politika, poboljšanje kapaciteta nadležnih institucija i povećanje njihove međuinstitucionalne koordinacije.

Kada je riječ o međunarodnim instrumentima za ljudska prava, nije bilo novih ratifikacija. Crna Gora još uvijek treba da ratifikuje Međunarodnu konvenciju o zaštiti prava svih radnika migranata i njihovih porodica (ICRMW) koja je potpisana 2006. godine.
Crna Gora je nastavila dijalog i saradnju sa međunarodnim organizacijama za ljudska prava i tijelima za monitoring, naročito Ujedinjenih nacija (UN) i Savjeta Evrope (SE). U junu 2018. godine Savjet za ljudska prava UN usvojio je Izvještaj za Crnu Goru u okviru Univerzalnog periodičnog pregleda (treći ciklus). Od 169 preporuka Crna Gora je prihvatila 7, notirala 3 i izrazila da smatra da su 144 preporuke već realizovane ili u procesu realizacije, dok ostale nisu realizovane. Komitet za prava djeteta UN usvojio je zaključna zapažanja o Crnoj Gori u junu 2018. godine. U septembru 2018. godine Komitet UN za eliminaciju rasne diskriminacije takođe je usvojio zaključna zapažanja o Crnoj Gori. U oktobru 2018. godine Grupa eksperata za borbu protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici (GREVIO) Savjeta Evrope objavila je svoj prvi izvještaj iz evaluacije Crne Gore. U februaru 2019. godine, Evropski komitet za sprečavanje torture i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja (CPT) objavio je svoj četvrti periodični izvještaj o Crnoj Gori.
Crna Gora nastavila je da obezbjeđuje dobar nivo saradnje s Evropskim sudom za ljudska prava i nijedna od presuda Suda u odnosu na Crnu Goru nije predmet postupka pojačanog nadzora. Vlada nastavlja da zaključuje prijateljska poravnanja u predmetima koji se odnose na dužinu postupka i neizvršenje domaćih odluka. Crna Gora još nije posmatrač u Agenciji za temeljna prava, ali je izrazila interesovanje da postane. Tokom 2018. godine ESLJP je donio 13 presuda protiv Crne Gore. Većina ih se odnosila na član 6 EKLJP (pravo na pravično suđenje), dvije su se odnosile na član 8 (pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života), dvije na član 1 Protokola br. 1 (pravo na imovinu), dok se jedna odnosila na član 13 (djelotvorni pravni lijek). Povrede su utvrđene u 11 od ovih predmeta. Tokom 2018. godine ukupno je 318 novih predstavki dodijeljeno tijelu Savjeta Evrope za odlučivanje, a 119 predstavki je krajem godine bilo neriješeno pred Sudom. Ukupna svijest o institucijama i pravima koja štiti Evropska konvencija o ljudskim pravima (EKLJP) je u porastu. Poboljšanja su i dalje potrebna kada je riječ o primjeni standarda ESLJP i kvalitetu obrazloženja odluka koje se odnose na njih.
Što se tiče unapređenja i sprovođenja ljudskih prava, Crna Gora ima Ministarstvo za ljudska prava i Zaštitnika ljudskih prava i sloboda koji je akreditovan sa statusom B od strane Globalnog saveza nacionalnih institucija za ljudska prava (GANHRI). Obje ove institucije dobile su pomoć za jačanje svojih kapaciteta. Kapacitet Ministarstva za ljudska prava i dalje je ograničen i treba da se dalje ojača. Vidljivost kancelarije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda, proaktivno djelovanje i produktivnost dalje su se poboljšali, kao i djelotvornije propratne aktivnosti. Tokom 2018. godine zaposlena su četiri dodatna službenika. Broj prijavljenih slučajeva nastavio je da raste, što bi mogao biti pokazatelj sve većeg povjerenja građana u ovu instituciju. Saradnja sa organizacijama civilnog društva ostaje pozitivna, naročito u oblasti borbe protiv diskriminacije; međutim treba da se usvoji sistematičniji i strukturiraniji pristup proaktivnom djelovanju prema građanima. Finansijska sredstva koja se obezbjeđuju za Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava i kancelariju Zaštitnika nisu dovoljna da oni mogu svoje poslove efikasno da obavljaju.
Što se tiče sprečavanja torture i zlostavljanja, Crna Gora nastavlja da realizuje preporuke Evropskog komiteta za sprečavanje torture i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja (CPT). Kapacitet Nacionalnog preventivnog mehanizma (NPM) je ojačan, što pokazuju i rezultati njegovog rada. NPM treba da pokaže proaktivniji pristup redovnijim posjetama zatvorima i drugim mjestima gdje su lica lišena slobode, uključujući tu i nenajavljene posjete. Nedostaci i kašnjenja u istragama i procesuiranju predmeta navodnog nasilja počinjenog od strane službenika za sprovođenje zakona, uključujući i one u kontekstu protesta, kao i blage sankcije za utvrđena krivična djela, znak su teškoća u iskorjenjivanju zlostavljanja i u utvrđivanju bilansa rezultata u izricanju odvraćajućih sankcija. Zlostavljanje od strane policije treba da se rješava kroz strožije zapošljavanje, bolju obuku i poboljšani nadzor; nedostaci i dalje postoje u vezi sa unutrašnjom kontrolom i disciplinskim postupcima policije. Navedene poteškoće odnose se i na prijavljene slučajeve navodnog zlostavljanja u zatvorima, uključujući i slučajeve upotrebe produženog vezivanja i fiksacije, koji treba da se rješavaju. Ne postoje dovoljni zaštitni mehanizmi za lica lišena slobode. U psihijatrijskoj bolnici u Dobroti, potrebno je hitno preduzeti mjere da se riješi prenatrpanost kapaciteta. Crna Gora treba da pokaže spremnost da djelotvorno sprečava i vrši represiju pretjerane upotrebe sile od strane službenika za sprovođenje zakona, uključujući i putem obezbjeđivanja da se oni uvijek mogu identifikovati putem identifikacionog broja. U vezi sa nasiljem u zatvoru 2015. godine, u prvom stepenu na rješenje čeka krivični predmet protiv 13 službenika obezbjeđenja u zatvoru.
Što se tiče zatvorskog sistema, materijalni uslovi pritvora i dalje se poboljšavaju kroz renoviranja manjeg obima, ali ukupno gledano uslovi su i dalje slabi. I dalje postoje izazovi vezani za pružanje zdravstvene zaštite licima lišenim slobode. U zatvoru u Spužu zaposleno je još 32 lica tokom 2018. godine; međutim, treba dalje poboljšavati njihove uslove rada. Uprkos pruženoj podršci i dodatnom zapošljavanju napredak u rehabilitaciji i resocijalizaciji je ograničen. Nastavilo se sa obukom, podizanjem svijesti i izgradnjom kapaciteta službenika obezbjeđenja i drugih zaposlenih o standardima u oblasti temeljnih prava u zatvorima. Izmjene i dopune Zakona o izvršenju uslovne osude i kazne rada u javnom interesu i Zakona o izvršenju kazni zatvora, novčane kazni i mjera bezbjednosti doneseni su u martu 2019. godine. Ostvaren je određeni napredak u vezi sa sistemom alternativnih sankcija, ali se kasni sa implementacijom. Iako je broj zaposlenih u sistemu za uslovnu slobodu povećan, generalno gledano resursi su i dalje nedovoljni i ukupni kapacitet sistema za uslovnu slobodu treba dalje povećavati. Dalji su napori potrebni da se u oblasti uslovne slobode implementiraju alternative kućnom pritvoru. (str. 25, 26 i 27 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu)
U oblasti zabrane diskriminacije, pravni okvir je u velikoj mjeri u skladu sa pravnom tekovinom EU i evropskim standardima, ali nedostaje sveobuhvatna strategija. Sudski predmeti i dalje su rijetkost i veoma ograničen broj predmeta pokreću nadležne inspekcijske službe. I dalje se najčešće prijavljuje diskriminacija u zapošljavanju na osnovu političke pripadnosti. Rad institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda u ovoj oblasti poboljšan je, ali njihovi kapaciteti treba dalje da se jačaju u oblasti prikupljanja podataka jer ne postoji jednoobrazna baza podataka pritužbi i predmeta vezanih za diskriminaciju. Pravni okvir vezan za govor mržnje, generalno gledano, u skladu je sa standardima EU, ali broj predmeta govora mržnje u kojima je došlo do krivičnog gonjenja i dalje je mali. Treba da se poboljšaju aktivnosti institucija vezane za takve predmete, uključujući i aktivnosti organa za sprovođenje zakona i pravosuđe.
Kada je riječ o pravima djeteta, osnovana je radna grupa za praćenje implementacije Strategije za prevenciju i zaštitu djece od nasilja u porodici, a Ministarstvo prosvjete preuzelo je odgovornost za njenu implementaciju. Potrebna je bolja koordinacija i praćenje politika za djecu. Institucionalni odgovor treba da bude proaktivniji, i treba da bude praćen usaglašenim prikupljanjem podataka kod tijela koja su zadužena za praćenje dječjih prava, kao i dodatnim finansijskim sredstvima. Potrebno je više napora i da se riješe pitanja prisilnih dječijih brakova i dječijeg prosjačenja, koja uglavnom pogađaju romsku zajednicu, kao i pitanje ukupnog nasilja nad djecom. Potrebna su poboljšanja i u postupanju prema maloljetnicima u zatvorima. Veoma mali broj prijavljenih slučajeva seksualnog nasilja nad djecom izaziva bojazan da se ti slučajevi ne prijavljuju u mjeri u kojoj se dešavaju i da ne dolazi do identifikacije žrtava. Proces deinstitucionalizacije polako se nastavlja i treba da se ubrza i dobije podršku alternativnih usluga, između ostalog jačanjem sistema za dječju zaštitu i razvoj hraniteljskog staranja. Ukupni pristup i kvalitet usluga dječje i socijalne zaštite i inkluzivnog obrazovanja za djecu sa smetnjama u razvoju treba da se poboljša zajedno sa uslugama ranog otkrivanja, intervenisanja i rehabilitacije na nacionalnom nivou. (str. 30 i 31 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu),

Odbor za ljudska prava i slobode će razmatranjem Predloga zahtjeva za dodjelu budžetskih sredstava Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore za 2020. godinu /član 53 Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore/ realizovati dvanaestu aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2019. godinu.

***


Na sjednicu Odbora, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine Crne Gore, pozvani su:

- ministar za ljudska i manjinska prava, Mehmed Zenka,
- generalni direktor Direktorata za unapređenje i zaštitu prava manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, Leon Gjokaj,
- zamjenica koja obavlja funkciju Zaštitnika/ce ljudskih prava i sloboda Crne Gore, Zdenka Perović,
- ministar finansija, Darko Radunović.

Da učestvuju u radu sjednice pozvani su i predstavnici:
- Delegacije Evropske unije u CG, šef Delegacije, izvanredni i opunomoćeni ambasador Aivo Orav,

- NVO-e koja se bavi pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora za ljudska prava i slobode:
- “Građanska alijansa”, programski direktor Milan Radović.

Event Properties

Početak događaja 29.10.2019. 13:30h
Kraj događaja 29.10.2019. 15:00h